W praktyce

Monika Toczyńska o windykacji

Monika Toczyńska o windykacji
Aneta Zadroga

Windykacja to nie tylko znajomość technik skutecznego odzyskiwania należności, ale również znajomość prawa i wprowadzanych zmian.

Nadal musimy pamiętać, że podstawą naszej skuteczności jest czas reakcji i konsekwencja w działaniu, jednak bez znajomości prawa możemy sobie również zaszkodzić. Od 1 stycznia 2016 w życie weszły ważne zmiany dotyczące postępowań sądowych, których nie może przeoczyć zarówno wierzyciel jak i dłużnik.

W nowych rozporządzeniach wprowadzony został między innymi wymóg podejmowania próby polubownego rozwiązywania sporu przed złożeniem sprawy do postępowania sądowego. Znowelizowany art. 187 § 1 pkt. 3 k.p.c. nałożył na wierzycieli formalny obowiązek zapisu w pozwie informacji czy były prowadzone rozmowy zmierzające do zawarcia ugody i z jakim skutkiem. W związku z powyższym tym bardziej wierzyciel musi w określonym terminie podjąć kroki w celu odzyskania swoich wierzytelności, aby w późniejszych działaniach, zmierzających do uzyskania nakazu zapłaty, udowodnić chęć i próby podjęcia działań polubownych. Zmianie uległy stawki profesjonalnych pełnomocników, stanowiące minimalne wynagrodzenie, jakie przysługuje im za prowadzenie spraw w zależności od ich rodzaju. W nowym rozporządzeniu ministra sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie uregulowana jest kwestia stawek dla radców prawnych i adwokatów, których wybieramy sami oraz tych, którzy zostali ustanowieni jako pomoc prawna z urzędu. Stawki minimalne należne pełnomocnikom profesjonalnym, który reprezentuje stronę w postępowaniu uległy podwojeniu, a ich podstawą jest wartość przedmiotu sporu, czyli kwota jaką wierzyciel dochodzi od dłużnika.

Aby zobrazować tę zmianę np. do dnia 31 stycznia 2015 roku: jeżeli wartość długu wskazanego w pozwie wynosiła powyżej 5 000 zł do 10 000 zł, wymagała naliczenia wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 1 200 zł. Od 1 stycznia 2016 roku złożenie takiego pozwu wiąże się już z wyższymi kosztami wynagrodzenia pełnomocnika profesjonalnego w wysokości 2 400 zł. Zgodnie z rozporządzeniem ministra sprawiedliwości od 1 stycznia 2016 roku stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy:
1) do 500 zł – 120 zł; (do 31 grudnia 2015 – 60 zł)
2) powyżej 500 zł do 1500 zł – 360 zł; (do 31 grudnia 2015 – 180 zł)
3) powyżej 1500 zł do 5000 zł – 1200 zł; (do 31 grudnia 2015 – 600zł)
4) powyżej 5000 zł do 10 000 zł – 2400 zł; (do 31 grudnia 2015 – 1 200zł)
5) powyżej 10 000 zł do 50 000 zł – 4800 zł; (do 31 grudnia 2015 – 2 400 zł)
6) powyżej 50 000 zł do 200 000 zł – 7200 zł; (do 31 grudnia 2015 – 3 600 zł)
7) powyżej 200 000 zł – 14 400 zł. (do 31 grudnia 2015 – 7 200zł)

Jako kolejną zmianę możemy odnotować, koszty w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu upominawczym, elektronicznym postępowaniu upominawczym, postępowaniu nakazowym oraz europejskim postępowaniu nakazowym, będą zasądzane w wysokości 75% stawki w postępowaniu zwykłym (dotychczas stawki w tych postępowaniach były równe zasądzanym w trybie zwykłym). Pewnego rodzaju sankcją finansową dla zaskarżających takie nakazy jedynie dla przeciągnięcia postępowania jest zapis zgodnie z którym w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu lub zarzutów, opłatę ustala się na zasadach ogólnych (czyli pozwany który nie zaskarży nakazu otrzyma rabat 25%).
Oczywiście nie możemy pominąć faktu, iż wzrosły również stawki adwokatów i radców prawnych w innych postępowaniach. Np. w sprawie rozwodowej zapłacimy za pełnomocnika 720 zł , a nie jak do 31 grudnia 2015 roku 360 zł. Zmianie nie uległa wysokość maksymalna stawek wynagrodzenia, gdzie profesjonalny pełnomocnik może ustalić wynagrodzenie na poziomie sześciokrotności danej stawki minimalnej, określonej w rozporządzeniu. Od stycznia 2016 adwokat lub radca prawny może, określając stawkę wynagrodzenia, doliczyć wkład wniesionej pracy, jednak nie więcej niż sześciokrotność stawki minimalnej i nie więcej niż wartość przedmiotu sprawy uwaga w sprawach „wymagających przeprowadzenia rozprawy” jeśli uzasadnia to:
1.    niezbędny nakład pracy radcy prawnego, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu;
2.    wartość przedmiotu sprawy;
3.    wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie;
4.    rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.
Istotną zmianą jest wprowadzenie możliwości złożenia wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego z oświadczeniem o wysokości poniesionych kosztów, jakie obciążyły stronę powodową w przypadku skorzystania z pomocy prawnej z wyboru. Przykładowo jeżeli wartość przedmiotu sporu będzie w wysokości do 10 000 zł możemy wskazać, iż rzeczywiste koszty pomocy prawnej wyniosły np. 3 500 zł, jednak w takim wypadku należy złożyć stosowne oświadczenie uzasadniające podwyższenie tych kosztów. Pamiętać musimy w tym wypadku, iż ostateczne ustalenie kosztów zastępstwa procesowego pozostaje i tak po stronie sądu.
Kwestię udzielenia pomocy prawnej z urzędu regulują osobne rozporządzenia, co do zasady stawka ulega analogicznemu podwojeniu, jednak tu zasadą ma być ustalenie opłaty w wysokości „1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozporządzeniu”. Stawka ta nie będzie się różnić od stawki minimalnej dla pełnomocnika z wyboru obowiązującej według poprzednich przepisów, ale też  nie będzie mogła przekraczać wartości przedmiotu sporu.
Musimy mieć na uwadze, iż sprawy rozpoczęte przed 1 stycznia 2016 roku i sprawy w toku rozpoczęte do 31 grudnia 2015 roku oblicza się stawki wynagrodzeń według poprzednich zasad. W sprawach rozpoczętych po 1 stycznia 2016 obowiązują nowe stawki wynagrodzeń adwokackich. Dzięki zmianom wprowadzonym przez ministra sprawiedliwości strona wygrywająca spór zyska większą szansę za zwrot realnie poniesionych kosztów w procesie. Nadmieniam iż koszty w poprzednich stawkach obowiązywały od 2002 roku bez uwzględniania zmian gospodarczych zachodzących na przestrzeni lat.
Istotne zmiany od dnia 1 stycznia 2016 dotyczą naliczania odsetek – zarówno tych obowiązujących w relacjach prywatnoprawnych (ustawowych) jak i odsetek za zwłokę od należności podatkowych. Od 1 stycznia 2016 roku wysokość odsetek ustawowych wynosi 5 %, odsetek ustawowych za opóźnienie – 7%, odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych – 9,50 % a od zaległości podatkowych 8 %, oczywiście w stosunku rocznym. Nastąpiło odejście od stosowania kredytu lombardowego NBP. Zgodnie z nowymi przepisami, odsetki ustawowe kapitałowe liczone są: suma stopy referencyjnej NBP (obecnie 1,5 %) oraz 3,5 punktów procentowych (dziś 5%). Odsetki maksymalne nie będącą mogły być wyższe niż dwukrotność ww. ustawowych (10%) . Szczególny reżim dotyczy odsetek za opóźnienia w transakcjach handlowych mający zastosowanie do zasady odpłatnej dostawy towarów oraz odpłatnego świadczenia usług pomiędzy przedsiębiorcami. Jeżeli termin zapłaty nie został określony w umowie, a wierzyciel spełnił swoje świadczenie oraz nie otrzymał zapłaty lub jeśli termin został określony w umowie, a wierzyciel spełnił swoje świadczenie oraz nie otrzymał zapłaty w terminie wymagalności (przeważnie termin zapłaty określony na fakturze) wierzycielowi należą się „odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych”. Wysokość tych odsetek będzie obliczana dwa razy do roku i stanowi równowartość stopy referencyjnej NBP powiększonej o 8 punktów procentowych. W związku z powyższymi zmianami musimy pamiętać o zmianach w określaniu odsetek w pozwach na chwilę obecną jeżeli pozew dotyczy transakcji handlowych z roku 2015, a składany pozew w 2016 musimy wnieść o zasądzenie dwóch rodzajów odsetek: odsetek ustawowych od dnia wymagalności do dnia 31 grudnia 2015 roku oraz odsetek ustawowych za opóźnienia w transakcjach handlowych od dnia 1 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty.
Nie są to wszystkie zmiany jakie weszły od 1 stycznia 2016 roku, jednak na dziś najważniejsze w przypadku odzyskiwania należności od niesolidnych kontrahentów. Ważne zmiany dotyczą również prawa upadłościowego i naprawczego, o którym więcej w kolejnym artykule z najważniejszych rzeczy to fakt, iż wniosku nie można złożyć z pokrzywdzeniem wierzycieli.
Podstawa prawna:
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie Dz. U. 2015 poz. 1800
Kodeks cywilny art. 359 § 2 k.c., art. 481. § 1 k.c., Dz. U. 2015 poz. 1830

W praktyce
Aneta Zadroga

Zafascynowana możliwościami, jakie stwarzają dziś media. Wieloletnia dziennikarka i publicystka Gazety Wyborczej, zawodowo zainteresowana tematami gospodarczymi, jak również społecznymi.

Więcej w W praktyce

monika-toczynska-ikona

Monika Toczyńska: Działalność gospodarcza pod lupą

Anna Chodacka24 lutego 2018
video content

Wideomarketing czy blog firmowy?

Michal Karas22 lutego 2018
5zl

Kobiety wciąż zarabiają mniej. Co dalej?

Michal Karas20 lutego 2018
social media

Pracownik w social media a interes firmy

Michal Karas15 lutego 2018
skok w karierę

Dobry moment na zmianę pracy?

Karol Pisarski5 lutego 2018
inspirujace-kobiety-ikona

Agnieszka Clarey: W kobietach siła!

Anna Chodacka29 stycznia 2018
przepracowana

Presja technologii sprzyja wypaleniu zawodowemu

Ela Prochowicz16 stycznia 2018
pani w aptece

Kto (nie) szuka pracownika ze znajomością języka?

Zofia Kicińska4 stycznia 2018
lotnisko

Jest lepiej, a jednak nie wrócą z emigracji?

Ela Prochowicz27 grudnia 2017